Bruksizm i starcie zębów

W Dencie zajmujemy się tematyką starcia zębów i zaciskania zębów od kilkunastu lat. Uczestniczymy w wielu międzynarodowych szkoleniach i sami organizujemy wykłady z tej tematyki. Poniżej znajdziecie Państwo podstawowe informacje na temat bruksizmu oraz zarys naszego spojrzenia na ten problem.

Bruksizm to mimowolne, najczęściej nieświadome zaciskanie zębów lub zgrzytanie zębami w nocy lub/i w dzień. Może również przybierać postać stukania zębami o zęby. Jest uznawany za oznakę nieprawidłowego funkcjonowania organizmu lub reakcji organizmu na stres i prowadzi do:

  • zwiększonego napięcia w obrębie głowy i szyi
  • bóli głowy – najczęściej w okolicy skroni i/lub policzków
  • przerostu mięśni i kości żuchwy
  • ograniczenia zakresu otwarcia ust
  • nadmiernego starcia zębów
  • pęknięć szkliwa, złamań koron lub korzeni zębów
  • nadwrażliwości zębów (nadmiernego bólu pod wpływem temperatury lub kwaśnych/słodkich pokarmów)
  • powstawania ubytków klinowych
  • odsłaniania szyjek zębów (recesje dziąseł)
  • rozchwiania zębów
  • zwyrodnienia stawów skroniowo-żuchwowych
  • przyspieszonego zużywania wypełnień i protez zębowych takich jak korony i mosty
  • innych problemów/dolegliwości w obrębie jamy ustnej, głowy i szyi

Zęby ludzi przystosowane są do kontaktowania się między sobą podczas jedzenia i podczas przełykania śliny oraz niekiedy w celu stabilizacji postawy ciała czy też zwiększenia siły mięśni podczas wysiłku. Normalnie zęby kontaktują się między sobą jedynie przez kilkanaście minut w ciągu doby.  Zwiększenie ilości i czasu kontaktów między zębami podczas doby oraz zwiększenie siły tych kontaktów charakterystyczne dla bruksizmu prowadzi do przyspieszonego zużywania się zębów i zmian w narządzie żucia wymienionych powyżej.

Bruksiści (osoby, które uprawiają bruksizm) mają bardzo często wyćwiczone i silniejsze mięśnie w narządzie żucia i w związku z tym  potrafią wywierać znacznie większy niż przeciętnie nacisk na zęby. Stąd przyspieszone niszczenie zębów i wszelkich rekonstrukcji zębów.

Czy bruksizm jest chorobą? Nie. Najnowsze badania mówią o tym, że bruksizm jest reakcją na stres (psychiczny bądź fizyczny), mającą swój początek w nadmiernym pobudzeniu niektórych rejonów mózgu, powiązanych z narządem żucia ale i z wieloma innymi częściami ciała. Jest również jednym z mechanizmów chroniących organizm przed niszczącymi skutkami stresu. Celem jest rozładowanie negatywnej energii powstającej na skutek stresu na poziomie narządu żucia i ochrona ważniejszych narządów takich jak serce, żołądek, układ krwionośny i inne. Bruksizm sam w sobie nie jest zatem chorobą a raczej oznaką przeciążenia organizmu.

Współcześnie jesteśmy narażeni na dużą presję związaną z tempem życia, dużą ilością informacji, ilością i częstotliwością kontaktów pomiędzy ludźmi (związaną z gęstością zaludnienia) oraz zwiększeniem oczekiwań w stosunku do życia (związana z globalizacją i presją mediów).  Jednocześnie nie mamy możliwości/chęci rozładowywania tej presji (np. poprzez ruch, relaksację, uporządkowanie, zrozumienie sytuacji…) Mózg ludzki próbuje przetwarzać te wszystkie bodźce najlepiej, jak potrafi jednak uważa się że nie jest do tego do końca dostosowany. W tych czynnikach upatruje się główną przyczynę bruksizmu.

Jednym z czynników zwiększających niszczące działanie bruksizmu na narząd żucia jest nieprawidłowy, niestabilny zgryz. Osoby, których zęby nie kontaktują się równomiernie i harmonijnie mają tendencję do wywierania większych sił w narządzie żucia. Dochodzi również u nich do nierównomiernego zużycia poszczególnych składowych narządu żucia narażonych na przeciążenie.

Postępowanie w bruksizmie

Wbrew powielanym opiniom bruksizmu samego w sobie nie trzeba leczyć. Należy jednak zmniejszać jego negatywne skutki i w miarę możliwości wyeliminować przyczyny. W Dencie znajdziesz pomoc w:

  • ustaleniu i zrozumienie przyczyny bruksizmu
  • ustaleniu stopnia nasilenia bruksizmu
  • ustaleniu stopnia zniszczenia/starcia zębów i wskazań do ich odbudowy
  • kontroli niekorzystnych, związanych z narządem żucia nawyków stymulujących bruksizm
  • ustaleniu stabilności zgryzu
  • kontroli postawy ciała
  • zaplanowaniu profilaktyki, by nie doszło do zniszczenia zębów (kontrola nawyków, szyny zgryzowe, korygowanie zgryzu w celu jego stabilizacji)
  • leczeniu następstw bruksizmu

Dla pełnego zrozumienia i zlikwidowania bruksizmu często potrzebna jest współpraca stomatologa, rehabilitanta i psychologa.

Działania stomatologiczne w bruksizmie:

  • analiza zgryzu w artykulatorze (tzw. instrumentalna analiza okluzji)
  • analiza gnatologiczna rtg cefalometrycznego
  • selektywna korekta zgryzu
  • leczenie ortodontyczne
  • wykonanie i dostosowanie szyny zgryzowej (wykonujemy różne typy zależnie od diagnozy i wskazań, min.: Michigan, NTI-TSS, płytka Sveda)
  • planowanie i rekonstrukcja startych zębów przy pomocy kompozytów, koron, implantów i mostów…